तास्मानिया / अष्ट्रेलियामा नेपाली विद्यार्थीहरूको पहिचान अब सीमित छैन—शिक्षा, रोजगारी, व्यवसाय र राजनीतिक क्षेत्रमा समेत उनीहरूको उपस्थिति उल्लेखनीय छ। तर एउटा क्षेत्रमा भने नेपाली विद्यार्थीको उपस्थितिको अभाव स्पष्ट देखिन्छ – त्यो हो अण्टार्कटिकाको अनुसन्धान।

तास्मानियाको राजधानी होबार्टस्थित University of Tasmania अन्तर्गतको Institute for Marine and Antarctic Studies (IMAS) मा पुग्दा थाहा भयो,यस्तो उच्चस्तरीय, विश्वस्तरीय अनुसन्धान केन्द्रमा नेपाली विद्यार्थी अझै अँगालो फैलाउन सकेका छैनन्।

MAS : विश्वको अग्रणी समुद्री र अण्टार्कटिका अनुसन्धान संस्था

सन् २०१० मा स्थापना भएको IMAS ले समुद्री विज्ञान, जलवायु परिवर्तन, माछापालन, महासागर प्रणाली, पारिस्थितिकी र अण्टार्कटिका अनुसन्धानमा विश्वमै पहिचान बनाइसकेको छ। यहाँको अनुसन्धान सीधै पृथ्वीको सबैभन्दा कठोर भूभाग अण्टार्कटिका सँग जोडिन्छ। यहाँ अध्ययन गर्ने विद्यार्थीहरूले केवल शैक्षिक डिग्री मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय वैज्ञानिक समुदाय, नीति निर्माणकर्ता र वातावरणविद्हरू सँग प्रत्यक्ष सहकार्य गर्ने अवसर पाउँछन्।

तर, प्रश्न उब्जन्छ—नेपाली विद्यार्थीहरू किन छैनन् यहाँ? प्रत्येक वर्ष सयौं नेपाली विद्यार्थीहरू अष्ट्रेलिया पढ्न जान्छन्, तर अझै पनि समुद्री विज्ञान, जलवायु अध्ययन वा अण्टार्कटिका अनुसन्धानजस्ता विषयप्रति उनीहरूको चासो कम देखिन्छ। IMAS मा अध्ययन गर्न न त असम्भव छ, न त अपुग स्रोत छ—तर आवश्यक छ अभिरुचिको विकास, जानकारीको पहुँच र मार्गदर्शन।

IMAS मा अध्ययनको सम्भावना र प्रक्रिया

IMAS मा भर्ना हुनका लागि वैज्ञानिक पृष्ठभूमि, अंग्रेजी दक्षता (IELTS/TOEFL), अनुसन्धान प्रस्ताव र विश्वस्तरीय सोच आवश्यक पर्छ। यहाँ विद्यार्थीहरूलाई छात्रवृत्ति (scholarships) को अवसर पनि खुला छ। अझ, केही पाठ्यक्रमहरूमा अण्टार्कटिकाको फील्ड स्टडी (Field Trip) समेत समावेश गरिएको हुन्छ—जसले विद्यार्थीलाई सीधै हिमपात, जलवायु, जैव विविधता र समुद्री पारिस्थितिक प्रणालीको अध्ययन गर्न अनुमति दिन्छ।

नेपाली विद्यार्थीको उपस्थिति किन महत्त्वपूर्ण?

नेपाल आफैंमा एक जलवायु संकटको अग्रपंक्तिमा रहेको मुलुक हो। हिमाली पारिस्थितिकी, जलवायु असन्तुलन र जल स्रोत व्यवस्थापन जस्ता विषयहरू नेपालका लागि नीति निर्माणको केन्द्रमा छन्। त्यसैले IMAS जस्ता संस्थामा नेपाली विद्यार्थीको उपस्थिति केवल व्यक्तिगत सफलता नभएर नेपालको वातावरणीय भविष्यमा पनि योगदान  दिने विषय हो।

अन्ततः प्रश्न उठ्छ – अष्ट्रेलिया अण्टार्कटिकामा अनुसन्धान गरिरहँदा, नेपाली विद्यार्थी किन पछि पर्नु? शिक्षा अब केवल डिग्री होइन, यो पृथ्वीका सबै भूभागमा पुग्ने अवसर हो। IMAS जस्ता संस्थाले त्यो ढोका खोलेका छन् अब पर्खाइ हाम्रो जागरणको हो। यदि तपाईं वा तपाईंका चिनजानमा अष्ट्रेलियामा अध्ययनरत विद्यार्थी छन् भने, IMAS जस्ता अनुसन्धान केन्द्रबारे जानकारी दिनुहोस् – अब समय आएको छ, नेपाली विद्यार्थीको पाइला अण्टार्कटिकामा पुर्‍याउने।