खगेन्द्र सत्याल

झण्डै ६ वर्षपछि नेपाल आइपुग्दा विभिन्न भावनाहरुको संगम भएको छ । 

नेपाल आइपुगेपछि उत्साहका साथ मैले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा आफ्नो लगेज कलेक्ट गर्ने तयारी गरें। तर, त्यो उत्साह छिट्टै निराशामा बदलियो। लगेज कलेक्शन प्रक्रिया जुन सहज हुनु पर्ने थियो, अनावश्यक रूपमा दुई घण्टासम्म लामो बन्यो। कन्वेयर बेल्टबाट झोला ढिलो-ढिलो निस्किए, कुनै किसिमको छिटो सेवा दिने प्रयास नदेखिएपछि मैले विमानस्थलका कर्मचारीलाई सोधें, “किन यति धेरै ढिलाइ भैरहेको छ?”

उनले दिएको जवाफले म अझै निराश भएँ। उनले भने कि, “झोला कन्वेयर बेल्टमा आउने अघिनै, विमानस्थलका कर्मचारीहरूले बिना स्वीकृति स्क्यान गर्छन्, अनि शङ्कास्पद वस्तु भएमा खोलेर हेर्छन् र त्यसमा रातो मार्क लगाउँछन्।” यदि रातो मार्क गरिएको छ भने, सुरक्षा जाँचमा प्रहरीले फेरि झोला खोल्न लगाएर अनुसन्धान गर्छन्। यो प्रक्रियाले सुरक्षा भन्दा बढी यात्रुहरुलाई अनावश्यक झन्झट दिने जस्तो लाग्यो।

यो प्रक्रियाबाट बाहिर निस्कँदा मैले अर्को समस्या देखेँ—ट्रलीको अभाव। यो सेवा निःशुल्क हुनुपर्ने हो तर केही एजेन्टहरूले यसलाई ठगीको साधन बनाएका रहेछन्। विमानस्थलका कर्मचारीहरूसँग मिलेर यी एजेन्टहरूले ट्रलीको कृत्रिम अभाव सिर्जना गर्छन्। उनीहरूले २०-२४% मात्र ट्रली ल्याउँछन्, अनि जसले तुरुन्त ट्रली चाहिन्छ, उनीहरूलाई ५००-१००० रुपैयाँसम्म तिर्न बाध्य पार्छन्। विशेष गरी भाषा समस्यामा परेका पर्यटकहरू र बिदेशमा लामो समयसम्म बसेका नेपालीहरू यस ठगीको शिकार हुन्छन्।

जब मैले बल्लतल्ल आफ्नो झोला कलेक्ट गरें, तब अर्को झन्झट शुरु भयो। प्रहरीले पहिले स्क्यानमा रातो मार्क लागेको झोलालाई फेरि जाँच्न आदेश दिन्थे। सामानमा केही नभए पनि, झूठा आरोप लगाएर पैसा मागिन्थ्यो। यस अवस्थामा यात्रुहरु थकित भइसकेका हुन्छन् र चाँडो काम सकाउन पैसा दिएर “सेटल” गर्न बाध्य हुन्छन्।

बाहिर निस्कँदा मैले अर्को समस्या देखेँ—जेब्रा क्रसिङमा कुनै पनि नियमको पालन हुँदैन। सवारी साधनले यात्रुहरुलाई बेवास्ता गर्छन्। साथै, बिचौलियाहरूले “ट्याक्सी चाहियो?” भनेर पछि लाग्छन्, जसले गर्दा यात्रुहरुले अझै धेरै ठगिनुपर्ने अवस्था आउँछ।

यो सम्पूर्ण अनुभवले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा गहिरो रुपमा फैलिएको भ्रष्टाचार र अनियमितता देखाउँछ। कर्मचारीदेखि सुरक्षा गार्डसम्म सबै मिलेर यात्रुहरुको कमजोरीको फाइदा उठाइरहेका छन्, जुन सरकारले हेरेर बसेको जस्तो लाग्छ।

के सुधार गर्न सकिन्छ? 

१. स्पष्ट सूचना दिनु: लगेज कलेक्शनको प्रक्रिया र ट्रली उपलब्धताको बारेमा यात्रुहरूलाई प्रस्ट जानकारी दिनु आवश्यक छ। 

२. ट्रलीको उचित व्यवस्था: ट्रली सधैँ उपलब्ध गराउन र बिचौलिया हटाउन सही व्यवस्थापन गर्नु आवश्यक छ। 

३. भ्रष्टाचारको अन्त्य: कर्मचारी र बिचौलियाबीचको मिलेमतो समाप्त गर्न कडा निरीक्षण र निगरानी आवश्यक छ। 

४. निःशुल्क वाईफाई सेवा: यात्रुहरुलाई विमानस्थलमा कुर्नु पर्दा सहज बनाउन निःशुल्क वाईफाई सेवा उपलब्ध गराउनु पर्छ। 

५. पैदलयात्रुको सुरक्षा: विमानस्थल बाहिर जथाभावी हुने ट्राफिक नियन्त्रण गरेर यात्रुको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु जरूरी छ।

अन्तिम सन्देश: विमानस्थल भनेको कुनै पनि देशको प्रवेशद्वार हो, जसले देशको आतिथ्य र पारदर्शिताको प्रतिनिधित्व गर्नुपर्छ। तर, त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको अनुभवले यात्रुहरुलाई असुविधा मात्र दिएको अनुभव हुन्छ। यदि यहाँका सेवाहरू स्पष्ट, निष्पक्ष र पारदर्शी बनाइए भने, यो अनुभव निकै स्वागतयोग्य हुने थियो।