मेलबर्न – अष्ट्रेलियाको एज्ड केयर (बृद्धाश्रम सेवा) क्षेत्र आज एक साँस्कृतिक मिश्रणको प्रतिविम्ब बनेको छ। २०२१ को अष्ट्रेलियन जनगणना अनुसार, यस क्षेत्रमा कार्यरत जनशक्तिमध्ये ५१ प्रतिशत विदेशी मुलुकमा जन्मिएका छन् — जसमा नेपाल, भारत र फिलिपिन्सका कामदारहरू सबैभन्दा अगाडि छन्।

नेपाली समुदायका हजारौं महिला र पुरुष कर्मचारी यस क्षेत्रमा नर्सिङ, केयर वर्कर, क्लीनर, कुक वा अन्य भूमिकामा संलग्न छन्। उनीहरूले अष्ट्रेलियाली बृद्धहरूलाई सेवा दिने मात्रै होइन, यहाँको सामाजिक सेवा प्रणालीलाई चलायमान राख्न ठूलो भूमिका खेलेका छन्।

तर यो साँस्कृतिक विविधताले साथसाथै नयाँ बहस पनि ल्याएको छ  काम गर्ने ठाउँमा अंग्रेजी बाहेक अन्य मातृभाषाको प्रयोग स्वीकार्य हो कि होइन्?

नेपाली भाषाको प्रयोगमा असहजता, तर सम्मान पनि

फेसबुकको Aged Care Worker Support समूहमा सार्वजनिक गरिएका प्रतिक्रियामा केही अष्ट्रेलियन कामदारहरूले नर्सिङ स्टेसनमा नेपाली भाषा प्रयोग हुँदा आफूलाई ‘एक्लोपन’ र ‘बाहिर राखिएको’ महसुस हुने बताएका छन्।

एक जनाले लेखे — “हामीलाई थाहा छैन उनीहरू के कुरा गरिरहेका छन्, कतै हाम्रो बारेमा नै कुरा त होइन?“

यसप्रति नेपाली वा अन्य आप्रवासी कर्मचारीहरू भन्छन् — “हामी मातृभाषामा कुरा गर्दा सजिलो लाग्छ, विशेष गरी उच्च दबाबमा हुने सिफ्टहरूमा गलत बुझाइ कम हुन्छ।“

कसैले त आफैं अनुमति मागेर भाषा परिवर्तन गर्छन् — “हामीले सोध्छौं: तपाईंलाई आपत्ति लाग्छ भने हामी अंग्रेजीमा कुरा गर्छौं।” यसबाट सहकार्य र संवेदनशीलताको भावना देखिन्छ।

डिमेन्सियाका बृद्धहरू र भाषा: संवेदनशील अवस्था

कुरा बृद्ध सेवाको हो भने, भाषा झनै महत्वपूर्ण हुन्छ। डिमेन्सिया वा मानसिक कमजोरी भएका बृद्धहरूलाई अपरिचित भाषा सुन्दा तनाव, डर र आक्रोश उत्पन्न हुन सक्छ।

एक कर्मचारीले लेखेका छन्, “बृद्धले ‘हो हो’ मात्र भन्ने गर्छन्, ताकि स्टाफ टाढा जाओस् भन्ने लाग्छ।” यो सन्देशले संकेत गर्छ — भाषा नबुझ्दा विश्वासको संकट पर्न सक्छ।

त्यसैगरी, केही परिवारहरूले Aged Care Commission मा गुनासो गर्दै आएका छन् कि कर्मचारीहरूले बृद्धहरूको कोठामा अंग्रेजी नभएर अन्य भाषा प्रयोग गर्नु असम्मानजनक लाग्छ।

भाषा प्रयोगमा सन्तुलन खोजिँदै: नीति र व्यवहारको प्रश्न

धेरै केयर होमहरूमा स्पष्ट नीति बनाइएको छ  “कामको समयमा अंग्रेजी अनिवार्य, ब्रेक समयमा भने मातृभाषा प्रयोग गर्न छुट।”

एक स्टाफले भने, “फ्लोरमा अंग्रेजी, तर ब्रेकमा जस्तो भाषामा कुरा गरे पनि हुन्छ।” यस्तो नीति सन्तुलन खोज्ने प्रयास हो — पेसागत जिम्मेवारी र साँस्कृतिक पहिचानबीचको सेतु।

तर यस्ता नीतिहरू स्पष्ट रूपमा लागू नहुनु वा बेवास्ता गरिनु समस्या बनेको छ। कर्मचारीहरू आ–आफ्नो तरिकाले प्रतिक्रिया जनाउँछन् — कोही सहमत, कोही असहमत।

यस्तो अवस्थामा व्यवस्थापनको भूमिका निर्णायक हुन्छ — स्पष्ट दिशा–निर्देश, नियमित संवाद र संस्कृतिबारे चेतना अभिवृद्धि गर्ने कार्यक्रममार्फत समाधान खोजिनु आवश्यक छ।

नेपाली समुदायका लागि सन्देश: जिम्मेवारी र गर्व सँगसँगै

नेपाली समुदायले अष्ट्रेलियाको एज्ड केयर क्षेत्रमा दिएको योगदान अतुलनीय छ। भाषा र संस्कृति भनेका हाम्रो पहिचानका अविभाज्य अङ्ग हुन्। तर पेसागत क्षेत्रभित्र विशेष गरी बृद्ध सेवा जस्तो संवेदनशील क्षेत्रमा भाषा प्रयोग गर्दा सजगता, संयम र समन्वय अत्यावश्यक हुन्छ।

भाषा होइन, भावना हो सेवा दिने मनस्थिति हो जसले सबैभन्दा ठूलो प्रभाव पार्दछ।
त्यसैले बृद्धको सन्तुष्टि र सहकर्मीबीचको सहकार्य कायम राख्ने हैसियतमा नेपाली समुदायले उदाहरणीय भूमिका खेलिरहन आवश्यक छ।