काठमाडौँ । युक्रेनमा रुसको आक्रमणपछि लाखौं घरबार विहीन भएका छन् । यस्तो अवस्थामा बेलायतले घरबार विहीनलाई आश्रय दिन ‘होम फर युक्रेन’ नामक परियोजना सुरु गरेको छ । यसअन्तर्गत बेलायती जनताले युक्रेनका जनतालाई ६ महिनासम्म आफ्नो घरमा आश्रय दिन सक्नेछन् । एक हप्तामा, डेढ लाखभन्दा बढी बेलायतीले युक्रेनी शरणार्थीहरूलाई आश्रय घरहरू प्रस्ताव गरेका छन् । युक्रेनमा रुसको आक्रमण सुरु भएदेखि अहिलेसम्म करिब करिब ५० लाख मानिस पलायन भएका छन् ।

यसैबीच शरणार्थीका लागि संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय उच्चायोगले एकल पुरुषले महिलालाई शरण दिने प्रस्तावलाई रोक्न चेतावनी दिएको छ । संयुक्त राष्ट्रसंघले आश्रय दिने नाममा पुरुषले महिलालाई आफ्नो शिकार बनाएको बताएको छ । उनले सहयोगको नाममा युद्धबाट भागेका महिलालाई एकल पुरुषले साथमा राख्न प्रस्ताव राखेको उल्लेख गरेको छ । १६ शरणार्थी संगठन र तस्करी विरोधी संगठनले यसबारे पहिले नै चेतावनी दिएका थिए । बेलायतको कम्युनिटी सेक्रेटरीलाई लेखेको पत्रमा यो यौन बेचबिखनको काम गर्नेका लागि अवसर सावित भएको बताएका थिए । युक्रेनी शरणार्थी बढ्दै जादा अपराधीहरूले महिला र बालबालिकालाई निशाना बनाउन थालेको बताइएको छ ।

युक्रेनी शरणार्थीहरुको संख्या दिनानुदिन बढिरहेको छ । बेलायत सरकारले यसतर्फ थप ध्यान दिन जरुरी रहेको सरोकारवालाहरुले जोड दिएका छन् । यस द्वन्द्वमा सबैभन्दा बढी बालबालिका र महिलाहरु मारमा परेका छन् । मानिसहरूलाई उनीहरूको परिवारसँग परिचय गराउने प्रक्रिया पनि धेरै तरिकामा चलिरहेको छ । जोखिममा परेका मानिसहरूलाई सहयोग गर्न विभिन्न योजनाहरू पनि सञ्चालन भइरहेका छन् । सामाजिक सञ्जालमार्फत पनि उनीहरुलाई सचेत गराइँदैछ ।

संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार, फेब्रुअरी २४ मा रुसी आक्रमणपछि युक्रेनबाट करिब ५० लाखभन्दा बढी मानिसले देश छोडेका छन् । अधिकांश मानिसहरू पोल्याण्डमा शरण लिएका छन् । रोमानिया, हंगेरी, मोल्डोभा र स्लोभाकियामा पनि हजारौंले शरण लिएका छन् ।

यी संस्थाहरूले अधिकांश मानिसहरूले उनीहरूलाई आफ्ना बच्चाहरूको हेरचाह गर्न सक्ने अविवाहित महिला चाहिएको बताएका छन् । बेलायतको यो योजनाले मानव बेचबिखनलाई ट्रिगर गर्न सक्नेतर्फ सचेत गराइएको छ ।

युक्रेनी शरणार्थी महिला र युवतीहरू सुरक्षाको आशामा पुगेका ठाउँहरूमा बलात्कृत भइरहेका छन् । युक्रेनी किशोर किशोरीहरू आश्रयको लागि आउने देशहरूमा बासिन्दाहरूले दुर्व्यवहार गरेको रिपोर्टहरू पनि छन् । पोल्याण्डमा, मार्चको मध्यमा १९ वर्षीया युक्रेनी शरणार्थीलाई बलात्कार गरेको आरोपमा एक व्यक्ति पक्राउ परेका थिए । अहिले यो अनुमान गरिएको छ कि ५ मध्ये १ शरणार्थी महिला र युवतीहरूले आफ्नो घरबाट यात्रा गर्दा, साथै शरणार्थी शिविर र आश्रयहरू जस्ता ठाउँहरूमा यौन हिंसाको सामना गरिरहेका छन् । यी महिलाहरु मानव बेचबिखनको सिकार पनि हुन सक्छन् । नागरिकहरूमाथि रुसी आक्रमणबाट बच्न यी महिला र बालबालिका मुख्यतया पोल्याण्ड र अन्य युरोपेली देशहरूमा सर्दैछन् जहाँ भिसा नियमहरू सहज छन् ।

पोल्याण्डमा यौन बेचबिखनको बढ्दो घटनाले पूर्व बेलायती सैनिकहरू छक्क परेका छन् । उनी भन्छन्, ‘युद्धको बीचमा यस्तो नराम्रो अवस्था आउँछ भनेर सोचेको पनि थिएन ।’ रुसी आक्रमणको बीचमा युक्रेनको सिमानाबाट लाखौं महिला र बालबालिका भागेर गएकाले यी अति कमजोर शरणार्थीहरूलाई मानव तस्करहरूबाट जोगाउने र शोषणका अन्य प्रकारहरू रोक्ने विषयमा चिन्ता बढेको छ । अब महिला र बालबालिकाको सुरक्षाका लागि पोल्याण्डको सबैभन्दा व्यस्त चौराहेको वरिपरि १० सुरक्षा विशेषज्ञको टोली तैनाथ गरिएको छ ।